Β’ Ενότητα: Η Σμύρνη και οι Σμυρνιοί· από την άνθηση στην Καταστροφή και στην προσφυγιά

Β01. Η εξέλιξη της πόλης της Σμύρνης

Η πόλη της Σμύρνης εξελίσσεται μπροστά μας σε μια ολιγόλεπτη προβολή από το μικρό λιμάνι του 16ου-17ου στη μεγαλούπολη των αρχών του 20ου αιώνα. Σε πανοραμική εικόνα της Σμύρνης προβάλλεται για κάθε περίοδο η εξέλιξη της πόλης, με εικόνες από τα χαρακτηριστικά κτήρια και υποδομές. Εμφανίζονται τα λιμάνια, τα κάστρα, η αγορά, ο Φραγκομαχαλάς, οι σιδηροδρομικοί σταθμοί, οι βασικοί ναοί, οι συνοικίες και το διοικητικό κέντρο. 

Η περιοχή της πυρκαγιάς αποτυπώνεται στο χάρτη της σύγχρονης αναγεννημένης πόλης.

Β02. Η Πόλη των Εμπόρων

Στην οθόνη εμφανίζονται εικόνες της Σμύρνης που παραπέμπουν στους τρόπους με τους οποίους προσεγγίζει κανείς την πόλη από τον 17ο-18ο ως τις αρχές του 20ου αιώνα. Χαρακτηριστικές εικόνες, όπως η είσοδος του λιμανιού, η Γέφυρα των καραβανιών, τα ιστιοφόρα και τα ατμόπλοια, ο σιδηρόδρομος στον σταθμό Αϊδινίου, εικονογραφούν την εξέλιξη των μέσων και των τρόπων μεταφοράς εμπόρων και εμπορευμάτων. 

Ο επισκέπτης ακολουθεί τους ταξιδιώτες στις αποβάθρες, στους σταθμούς, σε χάνια και ξενοδοχεία, στις αποθήκες και στις αγορές. Τοπικά προϊόντα, εισηγμένη πολυτέλεια, εμπορικές επιχειρήσεις, κοινωνικές σχέσεις και διασκέδαση συνθέτουν τον κόσμο των εμπόρων της Σμύρνης.

Β03. Η Πόλη των Συναντήσεων και των Αντιθέσεων

Η Σμύρνη παρουσιάζεται ως πόλη συνάντησης και ως πεδίο διαμαχών και ανταγωνισμού Δύσης και Ανατολής, νεωτερισμού και συντήρησης. Προβάλλονται οι εθνοτικές ομάδες που συνθέτουν τη Σμύρνη των τελευταίων αιώνων πριν την Καταστροφή και οι δραστηριότητές τους στην πόλη. Οι διαστάσεις του «εκδυτικισμού» και του Διαφωτισμού αντιμετωπίζονται ως αποτέλεσμα της υβριδικής ταυτότητας της Σμύρνης και της πάλης του νεωτερισμού με το συντηρητισμό και της διαρκούς ώθησης ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση για τη μετατόπιση των μεταξύ τους ορίων.

Β04. Η άνθιση του Ελληνισμού της Σμύρνης

Το έκθεμα προβάλλει την ανάδειξη του Ελληνισμού σε κυρίαρχο στοιχείο της πόλης μέσα από την ανάπτυξη των ιδιαίτερων δραστηριοτήτων των Ρωμηών αλλά και της συμμετοχής τους στη συνολική ζωή της Σμύρνης. Η θεσμική οργάνωση, η οικονομική δραστηριότητα, ο πολιτισμός και η καθημερινή ζωή εικονογραφούνται από τις πηγές της εποχής και ανακαλούν στοιχεία από το μύθο της Σμύρνης, όπως αποτυπώνεται στη σύγχρονη ιστορική μνήμη.

Β05. Η Προϊστορία της Καταστροφής

Το έκθεμα επιχειρεί, μέσα από μια αναδρομή στη μακροϊστορία των εδαφών της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, να φωτίσει το τέλος του οθωμανικού κόσμου και την ανάδυση της σύγχρονης κοινωνίας των εθνών της περιοχής, ως κομμάτι του σύγχρονου κόσμου. Αναπτύσσεται ως εφημερίδα τοίχου, με εικόνες και σύντομα κείμενα. Οι τελευταίοι σταθμοί της πορείας, τα παράλληλα εκσυγχρονιστικά κινήματα των Νεοτούρκων και του Γουδή, οριοθετούν την μετάβαση στην επόμενη, τελική φάση, που οδηγεί και στην καταστροφή της πόλης.

Β06. Από τα Στρατιωτικά Κινήματα στην Καταστροφή

Η παρουσίαση εξελίσσεται σε δυο άξονες που κινούνται παράλληλα: 

  • Τα ιστορικά γεγονότα σε μια γραμμική αφήγηση 
  • Τον αντίκτυπο των γεγονότων και τις εξελίξεις στη Σμύρνη 

Το έκθεμα επιχειρεί μια παράλληλη αφήγηση των εξελίξεων στη Σμύρνη και στην ευρύτερη περιοχή, κατά την κρίσιμη δεκαπενταετία από τα κινήματα του 1908-1909 ως τη δημιουργία των σύγχρονων δημοκρατιών της Ελλάδας και της Τουρκίας το 1923.

Β07. Η Καταστροφή

Το έκθεμα παρουσιάζει την Καταστροφή σε ένα συνδυασμό φωτογραφιών, επικαίρων, εφημερίδων και ήχων χωρίς γραμμική αφήγηση. Το βουβό βίντεο εντείνει τη δραματικότητα των στιγμών και αποδίδει την αγωνία των τελευταίων ημερών της μητρόπολης της Ιωνίας λειτουργώντας ως μετάβαση στην εποχή της προσφυγιάς. Στο διαδίκτυο και στον χώρο μελέτης του Μουσείου μπορεί κανείς να έλθει σε επαφή με αυτοβιογραφικά κείμενα και μαρτυρίες επιζώντων για τη δραματική τους εκδίωξη.

Β08. Οι Σμυρνιοί στην Προσφυγιά

Σε συνέχεια της Καταστροφής παρακολουθούμε τους Σμυρνιούς στο δρόμο της Προσφυγιάς. Παρουσιάζονται οι πρώτες πιεστικές δυσχέρειες, οι προσπάθειες για τη δημιουργία των πρώτων προσφυγουπόλεων που φιλοξένησαν τους Σμυρνιούς, τα ίχνη των Σμυρνιών στο αρχειακό απόθεμα και οι εικόνες τους που φανερώνουν την τραγική μετάπτωση της ζωής τους. Σε συνδυασμό με το επόμενο έκθεμα και τον ψηφιακό χάρτη για τις προσφυγικές ροές αποδίδεται η διαφορά ανάμεσα στη φάση της προσφυγής στην Ελλάδα και στη φάση της εγκατάστασης.

Β09. Μετά την Ανταλλαγή

Ο επισκέπτης έρχεται σε επαφή με τον κόσμο των Σμυρνιών ως μέρους του προσφυγικού σώματος –προσφύγων και ανταλλαξίμων- στην προσπάθεια τους να οργανώσουν τη ζωή τους στις νέες πατρίδες. Ο ψηφιακός χάρτης, τα αποσπάσματα από τη «Σύμβαση της Ανταλλαγής» και τα σύντομα βίντεο αποδίδουν τη σωματειακή οργάνωση, τις διαδικασίες αποζημίωσης, τη δημόσια εικόνα και την πολιτική παρουσία των Σμυρνιών στα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης τους στην Ελλάδα σε συνάρτηση με τις διπλωματικές ρυθμίσεις.

Β10. Η γέννηση της Νέας Σμύρνης

Ο επισκέπτης παρακολουθεί το χρονικό της ίδρυσης της πόλης. Από τις πρώτες νομοθετικές κινήσεις και το «Σχέδιο Καλλιγά» ως την ολοκλήρωση των βασικών δομών και τη σχηματοποίηση της πόλη, η Νέα Σμύρνη, ως όραμα, σχέδιο και συντελεσμένο έργο αποτυπώνεται στις φωτογραφίες, στα έγγραφα, στον Τύπο και στα σχέδια της εποχής του Μεσοπολέμου.

Β.11 Τα «γήπεδα περί την Λεωφόρον Συγγρού»

Με βάση τον σημερινό χάρτη του δήμου δίνεται στον επισκέπτη η δυνατότητα να ανατρέξει στην εξέλιξη της ευρύτερης περιοχής της Νέας Σμύρνης. Από το έρημο πεδίο με τα λιγοστά κτήρια συγκροτείται σε ένα σύντομο βίντεο ο οικισμός και η πόλη της Νέας Σμύρνης. Προβάλλονται τα όρια της πόλης, τα τμήματα που απαλλοτριώθηκαν και κατά καιρούς εντάχθηκαν στον οικισμό, τα βασικά τοπόσημα και το γενικό πολεοδομικό σχέδιο της.

Ψηφιακό Μουσείο: «Η Σμύρνη των Δύο Ηπείρων, του Ελληνισμού και του Κόσμου»

Background Color:
 
Background Pattern:
                               
Reset