Τρέχον Έκθεμα

Τρέχον Έκθεμα

Καλώς ήρθατε στην επίσημη ιστοσελίδα του Ψηφιακού Μουσείου Σμύρνης και Νέας Σμύρνης.

Καλώς ήρθατε στο Μουσείο μας. Το Ψηφιακό μουσείο Σμύρνης και Νέας Σμύρνης, είναι ένα μουσείο που αποτελεί κύτταρο πολιτισμού για την πόλη μας. Φιλοδοξεί να διατηρήσει ζωντανή την μνήμη ενός σπουδαίου Πολιτισμού του Μικρασιατικού, που συνεχίζει σήμερα να εξελίσσεται μέσα από την σύγχρονη ματιά του έργου και των δράσεων του Πολιτιστικού και Αθλητικού Οργανισμού Νέας Σμύρνης. Ενός έργου που ανασαίνει μέσα από τον πλούτο, τα ήθη και τα έθιμα των προγόνων μας .Φιλοδοξεί τέλος να καταστεί μέσα από τα εκθέματα του σημείο αναφοράς όσον αφορά τις όψεις και τις προκλήσεις την ίδιας της ζωής και γέφυρα μεταξύ των λαών.

Το τρέχον έκθεμα

Ιστορική Αναδρομή

 

Μέσω της συστημικής απεικόνισης έχετε την δυνατότητα να γνωρίσετε γεωγραφικά την περιοχή της Σμύρνης, Η περιοχή της Σμύρνης υπήρξε ένα από τα παλιότερα σημεία κατοίκησης της Μεσογείου, με τα πρώτα ίχνη να ανάγονται στα μέσα της 7ης χιλιετίας π.Χ. Η εξαιρετικής σημασίας θέση της ανάμεσα στο Αιγαίο και την Ανατολία, το μεγάλο φυσικό λιμάνι της και οι γύρω χερσαίοι δρόμοι που ενώνουν την παράλια περιοχή με το εσωτερικό της Μικράς Ασίας την ανέδειξαν σε σημαντικό εμπορικό κέντρο σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, πριν ακόμη από την κλασική αρχαιότητα.

Οι παλαιότερες φάσεις της πόλης (Παλαιά Σμύρνη), δηλαδή από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκου(3η χιλιετία π.Χ., οπότε και τα πρώτα αρχαιολογικά κατάλοιπα), μέχρι και την Κλασική περίοδο εντοπίζονται στο βορειοανατολικό μέρος του κόλπου της Σμύρνης, όπου το σύγχρονο προάστιο Μπαϊρακλί.Οι κάτοικοι της προϊστορικής Σμύρνης ίσως ήταν Λέλεγες, προελληνικό φύλο, εγκατεστημένο σε διάφορες περιοχές της ηπειρωτικού και νησιωτικού ελλαδικού χώρου. Η Σμύρνη της Εποχής του Χαλκού ήταν ιδιαίτερα αναπτυγμένη και ο πολιτισμός της θύμιζε αυτόν της σύγχρονης γειτονικής Τροίας, με την οποία πρέπει να διατηρούσε στενές σχέσεις. Στα μέσα της 2ης χιλιετίας η Σμύρνη ενσωματώθηκε στην αυτοκρατορία των Χετταίων. Στα μέσα του11ου αι. π.Χ., κατά τονΑ΄ Ελληνικό Αποικισμό, αποικίζεται από Αιολείς. Τα αρχαιότερα κατάλοιπα της ελληνικής Σμύρνης χρονολογούνται στις αρχές του 9ου αι. π.Χ. Τότε σχηματίζεται ηπόλη-κράτος Σμύρνη, που περιλαμβάνει το άστυ εντός των τειχών και οικισμούς στη γειτονική ύπαιθρο χώρα. Στις αρχές του 7ου αι. η Σμύρνη καταλήφθηκε από Κολοφωνίους και Εφεσίους. Ανακαταλήφθηκε για λίγο από Αιολείς (2ο μισό 7ου αι.) για να περάσει οριστικά στους Ίωνες και να ενταχθεί στην Ιωνική Δωδεκάπολη.

Η μυθολογική παράδοση ήθελε την ίδρυση της Σμύρνης από την Αμαζόνα Σμύρνααπό την Έφεσο, στην οποία κατά την επικρατέστερη εκδοχή οφείλει και το όνομά της. Στα τέλη του 7ου αι. π.Χ. κατακτήθηκε από τους Λυδούς ύστερα από σθεναρή αντίσταση, η οποία διήρκεσε χρόνια και απέδωσε στους κατοίκους της εύσημα ιδιαίτερης ανδρείας, καθώς γίνεται λόγος σε αρχαία κείμενα για «Σμυρναίων τολμήματα» και «Σμυρναίον τρόπον». Οι αγώνες των Σμυρναίων εναντίον των Λυδών υπήρξαν έμπνευση και του λυρικού ποιητή Μίμνερμου. Στα μέσα του 6ου αι. η πόλη υπέστη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή από τους Πέρσες. Από τότε και σε όλη την κλασική περίοδο περιέπεσε σε αφάνεια, αποτελώντας ένα σύνολο μάλλον ασήμαντων οικισμών.

Η πόλη επανιδρύθηκε γύρω στο 300 π.Χ. από τον Μέγα Αλέξανδρο, στο νοτιοανατολικό τώρα άκρο του κόλπου, στην πλαγιά πλέον του όρους Πάγος, όπου και η μεσαιωνική και νεότερη πόλη. Η ελληνιστική περίοδος της Σμύρνης χαρακτηρίζεται από ακμή. Η πόλη επεκτείνεται, οχυρώνεται και κοσμείται με εντυπωσιακά δημόσια κτίρια και μνημειώδεις ναούς. Τον 2ο π.Χ. περνά στην κυριαρχία των Ρωμαίων και συνεχίζει την ακμάζουσα πορεία της. Ο Στράβων θα την χαρακτηρίσει την πιο όμορφη πόλη της Ιωνίας.

Υπήρξε από τις πρώτες χριστιανικές κοινότητες της Μικράς Ασίας. Η ίδρυση της εκκλησίας της, μίας από τις αρχαιότερες (αναφέρεται στις «επτά εκκλησίες της Ασίας» στην Αποκάλυψη του Ευαγγελιστή Ιωάννη), αποδίδεται στον Απόστολο Παύλο. Στο στάδιο του Πάγου μαρτύρησε ο άγιος Πολύκαρπος (69-155 μ.Χ.), επίσκοπος της πόλης. Αρχικά ήταν επισκοπή υπαγόμενη στη μητρόπολη της Εφέσου, αλλά σύντομα αποσπάστηκε για να αποτελέσει τη μητρόπολη Σμύρνης.

Στη βυζαντινή περίοδο υπήρξε προπύργιο των Βυζαντινών εναντίον Περσών, Αράβων, Τούρκων. Μετά την άλωση του 1204από τους Σταυροφόρους, η Σμύρνη περιήλθε στους Ναΐτες ιππότες. Ακολούθησαν προσπάθειες ανακατάληψής της από τους Βυζαντινούς, ενώ πολιορκήθηκε επανειλημμένως από Τούρκους. Στις αρχές του 15ου αι. η επίθεση του Ταμερλάνου επέφερε μεγάλη καταστροφή και εκτεταμένη σφαγή των κατοίκων της. Τελικά το 1425, επί σουλτάνου Μουράτ Β΄, πέρασε στους Οθωμανούς και αποτέλεσε στο εξής ένα από τα σαντζάκια του βιλαετίου του Αϊδινίου.

Στη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου αναδείχθηκε σε σημαντικό εμπορικό σταθμό, προσελκύοντας Τούρκους, Έλληνες, Αρμένιους, Δυτικοευρωπαίους, που σταδιακά εγκαταστάθηκαν σε αυτήν αυξάνοντας τον πληθυσμό της. Στις αρχές του 17ου αι. αριθμούσε περίπου 30.000 κατοίκους, ενώ στις αρχές του 19ου ξεπερνούσε τους 100.000. Από αυτούς το ένα τρίτο και πλέον ήταν Έλληνες.

 

Η Πόλη των Εμπόρων

Ο 18ος αι. ήταν ο αιώνας που ανέδειξε τη Σμύρνη στο πιο σημαντικό διεθνές λιμάνι της ανατολικής Μεσογείου. Ένας συνδυασμός παραγόντων έκαναν τη Σμύρνη κέντρο του εξαγωγικού και εισαγωγικού εμπορίου μεταξύ Οθωμανικής αυτοκρατορίας και Ευρώπης, μεταξύ της Δύσης, της Περσίας και της Άπω Ανατολής. Βρισκόταν σε συνεχή επαφή με τα μεγάλα κέντρα του Λονδίνου, της Μασσαλίας και του Άμστερνταμ. Ευρωπαίοι έμποροι εγκαταστάθηκαν στον λεγόμενο γαλλικό τομέα της Σμύρνης, συνεργαζόμενοι με Έλληνες και Αρμένιους εμπόρους για τις υποθέσεις τους στο εσωτερικό της Ανατολίας. Με άλλα λόγια η Σμύρνη είχε κεντρικό ρόλο στην ενσωμάτωση της ανατολικής Μεσογείου στη διεθνή αγορά.

Ακολούθως, στη διάρκεια του 19ου και τις αρχές του 20ού αι. η Σμύρνη γνώρισε εντυπωσιακή οικονομική ανάπτυξη και αναδείχθηκε σε πολυεθνική, κοσμοπολίτικη μεγαλούπολη. Η δημογραφική της ανάπτυξη, τα λιμενικά έργα (κατασκευή προκυμαίας), η αρμονική συνύπαρξη στοιχείων της Ανατολής και της Δύσης την κατέστησαν μία εύπορη, ευτυχισμένη, κοσμοπολίτικη πρωτεύουσα της ανατολικής Μεσογείου. Στις αρχές του 20ού αι. ήταν το δεύτερο, μετά την Κωνσταντινούπολη, εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο της αυτοκρατορίας

Το ελληνικό στοιχείο της πόλης, ενισχυμένο ιδιαίτερα και από μετανάστες από την κυρίως Ελλάδα, οι οποίοι από τα μέσα του αιώνα εγκαθίσταντο στη Σμύρνη, αναζητώντας μία καλύτερη τύχη, προόδευσε ιδιαίτερα. Οι Έλληνες διακρίθηκαν στις οικονομικές δραστηριότητες, ενώ αναπτύχθηκαν και πνευματικά. Η ελληνική κοινότητα διέθετε αξιόλογα σχολεία, εκδοτικούς οίκους, εφημερίδες, θέατρα, αθλητικούς ομίλους και άλλα. Η παρουσία τους ήταν τόσο έντονη, που η Σμύρνη πήρε το προσωνύμιο «Γκιαούρ Ιζμίρ», δηλαδή «Άπιστη Σμύρνη».

 

Η Ελληνική Διοίκηση

Το 1919 η Σμύρνη βρέθηκε υπό προσωρινή ελληνική διοίκηση. Η Συνθήκη των Σεβρών (Ιούλιος 1920) καθόριζε ότι μία ζώνη γύρω από την περιοχή της Σμύρνης θα έμενε για πέντε χρόνια υπό ελληνική διοίκηση και στο τέλος της πενταετίας οι κάτοικοι με δημοψήφισμα θα αποφάσιζαν την ενσωμάτωσή τους ή μη στο ελληνικό κράτος. Στη διάρκεια της ελληνικής διοίκησης πολλά έργα έγιναν στη Σμύρνη, ανάμεσά τους και η ίδρυση πανεπιστημίου.

Η Καταστροφή

Η εγκατάλειψη της Ελλάδας από τους συμμάχους της, η κατάρρευση του μετώπου και η ήττα άλλαξαν την πορεία αυτή. Τον Σεπτέμβριο του 1922, τουρκικός στρατός και άτακτοι (Τσέτες) εισέβαλαν στην πόλη. Η Σμύρνη αποτεφρώθηκε στομεγαλύτερο μέρος της από πυρκαγιά που ξεκίνησε από την αρμένικη συνοικία και κατέκαψε και την ελληνική, ενώ ο πληθυσμός της κατέφυγε στο λιμάνι ζητώντας απεγνωσμένα διαφυγή. Όσοι διεσώθησαν κατέφυγαν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα. Τον ίδιο χρόνο αλλά και στη διάρκεια του 1923 και του 1924 κατέφθασαν στην Ελλάδα όλοι οι ελληνικοί πληθυσμοί της Τουρκίας, όπως όριζε η Συνθήκη της Ανταλλαγής, που υπογράφηκε στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λοζάνης. Ο μικρασιατικός ελληνισμός εγκατέλειψε τις εστίες του. Οι χαμένες πατρίδες έγιναν οδυνηρή νοσταλγία για την πρώτη γενιά, ανάμνηση και ταυτότητα για τις επόμενες.

Η Σμύρνη του 19ου αι. και του 20ού αι. αναδείχθηκε σε σύμβολο του μικρασιατικού ελληνισμού, της οικονομικής και πολιτισμικής ακμής του. Πέρασε στη σφαίρα του μύθου. Το οδυνηρό της τέλος συμβόλισε τον αφανισμό του ελληνισμού από τη Μικρά Ασία και την τραγική κατάληξη της Μεγάλης Ιδέας. Η Σμύρνη επιβίωσε στη συλλογική εθνική μας συνείδηση, αλλά και στο συλλογικό μας ασυνείδητο, Μικρασιατών και μη, ως το απόλυτο σύμβολο του μείζονος ελληνισμού, ο χαμένος παράδεισος, η τραυματική εθνική απώλεια, η Καταστροφή.

Οι Πρόσφυγες

Η μοίρα στάθηκε σκληρή για τους ξεριζωμένους Έλληνες που αποτυπώθηκε σε αυτοσχέδιους στίχους και τραγούδια θέτοντας τις βάσεις για την δημιουργία του λεγόμενου λαϊκού πολιτισμού των προσφύγων. Τα τραγούδια αυτά αποτέλεσαν ένα είδος παρηγοριάς, αλλά και τροφοδότησαν την ελπίδα ότι κάποια μέρα θα επιστρέψουν στη γη τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι γυναίκες και τα παιδιά αποτελούσαν το μεγαλύτερο τμήμα του προσφυγικού πληθυσμού καθώς πολλοί άνδρες εξοντώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν . Αξίζει ακόμα να τονιστεί ότι υπήρχε διαφορά νοοτροπίας και ιδιοσυγκρασίας μεταξύ των γηγενών και των προσφύγων. Οι γηγενείς  αναφέρονταν συχνά στο ήθος των προσφύγων και στην κοσμοπολίτικη συμπεριφορά αυτών , ενώ οι πρόσφυγές από  την πλευρά τους μιλούσαν για το χαμηλό πολιτιστικό και μορφωτικό επίπεδο των ντόπιων. Προέβαλλαν την Ελληνικότητα τους η οποία συχνά αμφισβητούνταν.

Η Νέα Σμύρνη

Η Νέα Σμύρνη σήμερα είναι ένα πολυπληθές προάστιο που σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 73.000 κατοίκων. Μεταξύ των μνημείων ξεχωρίζει ο Μητροπολιτικός Ναός της Αγίας Φωτεινής με το κωδωνοστάσιο το οποίο αποτελεί το ακριβές αντίγραφο της Αγίας Φωτεινής της Σμύρνης. Άλλα ιστορικά κτίρια της περιοχής είναι το μέγαρο της Εστίας Νέας Σμύρνης το Ιωσηφόγλειο οργανοτροφείο και η Εθνική Στέγη. Σήμερα η Νέα Σμύρνη αποτελεί συνεχιστής και παραγωγός πολιτισμού  καθώς μέσα από τις πληθώρες πολιτιστικές τις δράσεις με κορυφαία την ετήσια διοργάνωση των Ιωνικών Εορτών, προωθεί τη πνευματική και ηθική προσωπικότητα των μελών της κοινωνίας  καθώς και τη διαμόρφωση της συλλογικής μας ταυτότητας. Μέσω των δράσεων του πολιτιστικού και αθλητικού οργανισμού Νέας Σμύρνης τόσα  χρόνια επιτυγχάνεται η σύζευξη του παρελθόντος  των προγόνων μας  με τις σημερινές πολιτιστικές ιδιομορφίες και απαιτήσεις.

 

 

 

 


Ψηφιακό Μουσείο: «Η Σμύρνη των Δύο Ηπείρων, του Ελληνισμού και του Κόσμου»

Background Color:
 
Background Pattern:
                               
Reset